Khi phát hành ứng dụng, bạn phải khai trên kho ứng dụng thu thập những dữ liệu gì, dùng để làm gì, có gắn với danh tính người dùng không, có chia sẻ cho bên khác không. Khai báo đó phải tính cả dữ liệu do những thư viện bên thứ ba trong ứng dụng thu, phải khớp với thực tế, và phải được kiểm lại sau mỗi bản cập nhật.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Hành. Đây là phần mà đội làm ứng dụng nhỏ hay điền vội cho xong, rồi bị từ chối, hoặc tệ hơn, bị người dùng phát hiện ứng dụng làm khác với lời khai. Tập này mình nói ở mức cơ chế. Về nghĩa vụ pháp lý cụ thể với dữ liệu cá nhân ở Việt Nam và nước khác, hãy hỏi luật sư.
Kho ứng dụng hỏi những gì?
Cả hai kho lớn đều có một mục khai báo về dữ liệu, hiện công khai trên trang ứng dụng để người dùng xem trước khi cài. Bạn phải trả lời: ứng dụng thu loại dữ liệu nào, như vị trí, danh bạ, ảnh, thông tin liên hệ, dữ liệu sử dụng, dữ liệu sức khoẻ.
Với mỗi loại, bạn khai mục đích: để ứng dụng hoạt động, để phân tích, để quảng cáo, để cá nhân hoá. Khai dữ liệu có gắn với danh tính người dùng không, có được dùng để theo dõi người dùng qua ứng dụng và trang web của công ty khác không, có được chia sẻ không.
Bạn cũng phải cung cấp đường dẫn tới chính sách quyền riêng tư, một trang viết rõ những điều trên bằng lời dễ hiểu.
Người dùng ngày càng đọc mục này. Một ứng dụng ghi chú đơn giản mà khai thu vị trí và danh bạ sẽ khiến người ta ngần ngại.
Cái bẫy của thư viện bên thứ ba
Rất ít ứng dụng tự viết mọi thứ. Đa số dùng thư viện bên ngoài cho phân tích, báo lỗi, quảng cáo, đăng nhập bằng mạng xã hội, thanh toán. Mỗi thư viện có thể tự thu dữ liệu.
Khi khai báo, bạn chịu trách nhiệm cho cả những dữ liệu các thư viện đó thu, không chỉ phần mã của bạn. Nhiều đội bị từ chối, hoặc bị nhắc nhở, vì khai ứng dụng không thu gì trong khi thư viện quảng cáo bên trong thu định danh thiết bị.
Hãy lập danh sách mọi thư viện đang dùng, đọc tài liệu về dữ liệu của từng cái. Nhiều nhà cung cấp thư viện có sẵn hướng dẫn khai báo cho kho.
Mỗi lần thêm hay nâng cấp thư viện, hãy kiểm lại. Một bản nâng cấp nhỏ có thể thay đổi những gì thư viện thu.
Xin phép, giải thích và xoá tài khoản
Khi ứng dụng cần truy cập vị trí, máy ảnh, ảnh, danh bạ, hệ điều hành sẽ hỏi người dùng. Hãy viết lời giải thích rõ vì sao cần, và xin đúng lúc cần chứ không xin hết lúc mới mở ứng dụng.
Với kho của Apple, nếu ứng dụng theo dõi người dùng qua ứng dụng và trang web của công ty khác, ví dụ cho quảng cáo, phải xin phép rõ ràng qua cơ chế riêng của hệ điều hành, và tôn trọng khi người dùng từ chối.
Nếu ứng dụng cho phép tạo tài khoản, các kho lớn yêu cầu người dùng phải có cách xoá tài khoản, và với kho của Google còn cần một đường dẫn xoá tài khoản bên ngoài ứng dụng. Thiếu tính năng này là lý do bị từ chối khá phổ biến.
Xoá tài khoản phải là xoá thật hoặc theo đúng những gì bạn cam kết trong chính sách, không phải chỉ ẩn đi.
Ứng dụng cho trẻ em và dữ liệu nhạy cảm
Nếu ứng dụng nhắm tới trẻ em, hoặc có thể được trẻ em dùng, các kho có quy định chặt hơn nhiều: hạn chế quảng cáo, hạn chế thư viện phân tích, cần sự đồng ý của cha mẹ trong nhiều trường hợp. Pháp luật nhiều nước cũng có quy định riêng về dữ liệu trẻ em.
Với ứng dụng cho trường mầm non hay phụ huynh, dữ liệu về trẻ như ảnh, tên, lớp, tình trạng sức khoẻ là dữ liệu nhạy cảm. Hãy thu ít nhất có thể, bảo vệ kỹ nhất có thể, và nói rõ với phụ huynh.
Dữ liệu sức khoẻ, tài chính, vị trí chính xác cũng thuộc nhóm cần cẩn trọng. Kho có thể yêu cầu giải trình thêm.
Việt Nam có quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, và các quy định này đang được cập nhật. Mình không nêu số hiệu hay chi tiết vì dễ lỗi thời. Nếu ứng dụng xử lý nhiều dữ liệu cá nhân, hãy hỏi luật sư về nghĩa vụ hiện hành.
Giữ khai báo luôn đúng
Khai báo quyền riêng tư không phải điền một lần rồi quên. Mỗi bản cập nhật thêm tính năng, thêm thư viện, đổi cách xử lý dữ liệu đều có thể làm khai báo cũ sai.
Hãy đưa bước kiểm tra khai báo vào danh sách việc trước mỗi lần phát hành. Người lo phát hành và người lập trình cùng ngồi rà lại năm phút là đủ cho phần lớn bản cập nhật.
Chính sách quyền riêng tư trên trang web cũng cần cập nhật cùng lúc, và ghi ngày cập nhật.
Người dùng trao cho ứng dụng của bạn một phần đời sống của họ: ảnh con, lịch hẹn, vị trí. Lời khai trên kho là lời hứa công khai về cách bạn giữ những thứ đó. Nếu một phụ huynh đọc kỹ lời khai của bạn, họ có yên tâm cài không?
Câu hỏi thường gặp
Ứng dụng không thu dữ liệu có cần chính sách quyền riêng tư không?
Các kho lớn thường vẫn yêu cầu có đường dẫn chính sách quyền riêng tư. Hãy kiểm tra kỹ vì nhiều ứng dụng tưởng không thu gì nhưng thư viện bên trong có thu. Chính sách có thể ngắn nếu thật sự không thu dữ liệu.
Khai báo quyền riêng tư sai thì hậu quả thế nào?
Ứng dụng có thể bị từ chối, bị yêu cầu sửa, hoặc bị gỡ nếu phát hiện sau. Ngoài ra còn rủi ro pháp lý và mất lòng tin người dùng. Khai trung thực và kiểm lại mỗi bản cập nhật.
Ứng dụng có bắt buộc cho người dùng xoá tài khoản không?
Với ứng dụng cho phép tạo tài khoản, các kho lớn yêu cầu có cách xoá tài khoản. Kho của Google còn cần đường dẫn xoá từ bên ngoài ứng dụng. Hãy đọc quy định hiện hành của từng kho.
Thư viện phân tích có cần khai trong mục dữ liệu không?
Có, nếu thư viện thu dữ liệu từ người dùng. Bạn chịu trách nhiệm khai cả dữ liệu do thư viện bên thứ ba thu. Nhiều nhà cung cấp có hướng dẫn khai báo, hãy đọc kỹ.
Ứng dụng cho phụ huynh mầm non cần lưu ý gì về dữ liệu?
Dữ liệu về trẻ là dữ liệu nhạy cảm. Thu ít nhất có thể, bảo mật chặt, xin sự đồng ý của phụ huynh, hạn chế quảng cáo và thư viện theo dõi. Hãy hỏi luật sư về nghĩa vụ theo quy định hiện hành.
