Duyệt bản in thử là lần cuối cùng bạn được sửa mà không phải trả giá bằng cả lô sách. Hãy soát thứ tự trang, màu bìa trên đúng loại giấy, lề xén, gáy, và trang thông tin xuất bản. Một khi đã ký duyệt, lỗi nào còn sót là lỗi của bạn. Còn với nhà in, mọi thứ quan trọng như số lượng, mức chênh cho phép, ngày giao, cách đóng gói phải được ghi bằng văn bản.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Hành. Tập này mình kể về quãng giữa, khi tệp đã rời máy tính của bạn và chưa thành sách trong thùng. Đây là quãng mà tác giả lần đầu hay lo nhất, vì mọi thứ đều lạ, và nhà in thì nói bằng những từ mà người ngoài nghề không hiểu.
Có mấy loại bản in thử?
Loại đầu là bản in thử kỹ thuật số, in bằng máy in nhanh từ chính tệp bạn gửi. Nó giúp soát nội dung, thứ tự trang, bố cục, chữ có bị lỗi phông không. Nhưng màu và giấy của nó không giống hệt bản in thật, nên đừng dùng nó để duyệt màu tuyệt đối.
Loại thứ hai là bản in thử màu, dùng để kiểm màu bìa và các trang có ảnh gần với kết quả cuối nhất. Với sách nhiều ảnh, sách thiếu nhi, bước này đáng làm.
Loại thứ ba là tờ in đầu tiên trên máy thật, lúc máy vừa chạy. Nhiều nhà in cho phép khách tới xưởng xem và ký duyệt tờ in này trước khi chạy cả lô. Đây là lúc bạn nhìn thấy màu thật trên giấy thật.
Nhà in thường còn có một bản gọi là bản bình, cho thấy các trang được sắp lên tờ giấy lớn thế nào. Tác giả không cần hiểu hết, nhưng hãy lật bản gấp thử xem thứ tự trang có đúng không.
Soát bản in thử theo thứ tự nào?
Mình hay soát từ lớn tới nhỏ. Đầu tiên lật nhanh cả cuốn xem thứ tự trang, có trang nào trắng mà không nên trắng, có trang nào lộn ngược, có chương nào mất. Lỗi thứ tự trang hiếm nhưng khi xảy ra thì cả lô hỏng.
Tiếp theo là bìa: màu, chữ, gáy có đúng vị trí không, mã vạch có quét được không. Hãy lấy điện thoại thử quét mã vạch trên bản in thử. Mã vạch in sai màu hoặc quá nhỏ có thể không quét được ở quầy.
Sau đó là trang thông tin xuất bản: tên, số xác nhận đăng ký, số quyết định, khổ sách. Những thông tin này phải khớp với giấy tờ của nhà xuất bản.
Cuối cùng mới là lỗi chữ lẻ tẻ. Ở giai đoạn này, chỉ sửa lỗi thật sự cần, vì mỗi lần sửa là một lần phải xuất tệp lại và có nguy cơ sinh lỗi mới.
Đi xem in ở xưởng thì nhìn gì?
Nếu có thể, hãy tới xưởng khi in bìa và những trang màu quan trọng. Thợ in sẽ đưa bạn tờ in đầu, bạn so với bản duyệt màu, dưới đèn chuẩn của xưởng. Đây là lúc nói nếu thấy màu lệch: da người trong ảnh bị xanh, nền đỏ bị ngả cam.
Hãy nói bằng mô tả cụ thể thay vì cảm giác. Câu màu nhìn chưa sướng không giúp gì. Câu phần trời xanh cần sáng hơn một chút, da người đang hơi tái thì thợ in hiểu và chỉnh được.
Cũng nên biết rằng máy in có giới hạn. Không phải màu nào trên màn hình cũng in lại được. Thợ in giỏi sẽ nói thẳng cái gì chỉnh được, cái gì không, và bạn nên tin họ hơn là cố đòi.
Sau khi ký duyệt tờ in, hãy xin giữ lại một tờ. Khi nhận sách, bạn có mốc để so.
Hợp đồng in cần ghi những gì?
Số lượng in, khổ sách, số trang, loại giấy ruột và giấy bìa, kiểu đóng, kiểu cán màng và các gia công khác. Viết càng cụ thể càng ít cãi nhau về sau.
Mức chênh số lượng: trong nghề in, số sách giao thực tế có thể hơi hụt hoặc hơi dư so với số đặt, vì hao hụt khi chạy máy. Hãy hỏi mức chênh nhà in chấp nhận là bao nhiêu và tính tiền theo số đặt hay số giao.
Ngày giao, nơi giao, cách đóng gói: bao nhiêu cuốn một gói, gói bằng gì, thùng có chống ẩm không. Nếu sách phải lưu tạm ở nhà in, hỏi rõ có tính phí lưu kho không và kho có chống ẩm không.
Trách nhiệm khi có lỗi: lỗi do tệp của bạn thì bạn chịu, lỗi do in, đóng, xén thì nhà in chịu. Hợp đồng nên ghi rõ cách xử lý, in bù hay giảm tiền.
Nhận sách từ nhà in cần kiểm tra gì?
Đừng chỉ mở thùng trên cùng. Hãy rút ngẫu nhiên vài cuốn từ nhiều thùng khác nhau, cả thùng ở giữa và ở đáy. Lỗi in có thể chỉ xuất hiện ở một đoạn của lô, khi máy chạy lệch hoặc thay cuộn giấy.
Lật cả cuốn, xem có trang trắng, trang lặp, trang ngược không. Xem gáy có dán chắc không bằng cách mở rộng sách vài lần. Xem mép xén có đều không, bìa có bị trầy không, cán màng có bong ở mép không.
So màu bìa với tờ in đã duyệt. Đếm số thùng và số cuốn trong vài thùng. Nếu có vấn đề, chụp ảnh và báo nhà in ngay, bằng văn bản, trước khi phân phối sách đi.
Một khi sách đã tới nhà sách và tay người đọc, xử lý lỗi sẽ khó hơn nhiều. Vài giờ kiểm hàng ở cửa kho có thể cứu bạn khỏi một đợt thu hồi. Bạn có biết trong lô sách đầu tiên của mình, cuốn nào bạn sẽ mở ra trước tiên không?
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải xem bản in thử không?
Không có quy định bắt buộc, nhưng bỏ qua là một rủi ro lớn. Bản in thử là cơ hội cuối để phát hiện lỗi trước khi in cả lô. Chi phí và thời gian cho nó nhỏ hơn nhiều so với in lại.
Tác giả có nên tự đi xem in không?
Nếu sách có bìa hoặc ảnh màu quan trọng, nên đi. Với sách chủ yếu là chữ và bìa đơn giản, duyệt bản in thử kỹ thuật số và bìa in thử là đủ. Hãy hỏi nhà in lịch chạy máy để tới đúng lúc.
Vì sao màu bìa in ra khác màu trên máy tính?
Màn hình phát sáng còn giấy phản chiếu ánh sáng, và hai bên dùng hệ màu khác nhau. Loại giấy và kiểu cán màng cũng làm màu thay đổi. Bản in thử màu trên đúng giấy là cách chắc nhất để biết màu thật.
Phát hiện lỗi sau khi đã in xong thì làm gì?
Tuỳ mức độ. Lỗi chính tả nhỏ có thể sửa ở lần tái bản. Lỗi nghiêm trọng như sai thông tin, thiếu trang có thể phải dán đính chính, in lại trang hoặc in lại cả lô. Hãy trao đổi với nhà xuất bản và nhà in ngay.
Nên chọn nhà in theo tiêu chí gì?
Hãy xem sách mẫu họ đã in cùng loại với sách của bạn, hỏi về máy móc, thời gian giao, cách họ xử lý khi có lỗi. Nhà in có giấy phép và kinh nghiệm in sách là điều cần. Giá chỉ là một trong nhiều tiêu chí.
