Số lượng in lần đầu nên được tính từ dưới lên: bao nhiêu người gần như chắc chắn mua, bao nhiêu cuốn cần để có mặt ở những kênh bạn thật sự vào được, bao nhiêu cuốn tặng và gửi điểm sách, cộng thêm một phần dự phòng. Trong phần lớn trường hợp, hết sách phải in thêm đỡ đau hơn là sách nằm kho nhiều năm.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Hành. Câu hỏi in bao nhiêu nghe đơn giản mà là câu làm nhiều tác giả tự xuất bản mất ngủ nhất. In ít thì đơn giá cao, in nhiều thì đơn giá thấp mà nhà chật sách. Tập này mình không đưa con số, vì mỗi cuốn một khác, mà đưa cách nghĩ để bạn tự ra con số của mình.
Vì sao in càng nhiều đơn giá càng rẻ?
Với in thông thường trên máy lớn, có những chi phí gần như cố định cho mỗi lần in: làm bản in, chỉnh máy, chạy thử, giấy hao lúc đầu. Dù in ít hay nhiều, những chi phí này vẫn phải trả. In nhiều thì chúng được chia cho nhiều cuốn, nên đơn giá mỗi cuốn giảm.
Nhà in thường báo giá theo vài mốc số lượng, và bạn sẽ thấy đơn giá giảm khá nhanh ở những mốc đầu, rồi chậm dần. Đó là lúc nhiều người bị cuốn vào suy nghĩ in thêm một chút cho rẻ.
Nhưng đơn giá chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là tổng tiền bạn bỏ ra ngay bây giờ, và bao nhiêu phần trong số sách đó thật sự bán được. Một cuốn sách rẻ nằm trong kho không phải là một cuốn sách rẻ.
Nên hãy nhìn tổng tiền và số sách bạn tin sẽ bán được, chứ đừng chỉ nhìn đơn giá.
Đếm người chắc chắn mua như thế nào?
Hãy bắt đầu bằng những người bạn biết tên, không phải những người bạn hy vọng. Người đã đặt trước và trả tiền. Học viên, khách hàng, thành viên cộng đồng mà bạn đang chăm sóc và đã hỏi về sách. Những người đã từng mua sản phẩm khác của bạn.
Rồi hãy trừ bớt. Người nói sẽ mua không phải lúc nào cũng mua. Người đang theo dõi bạn trên mạng xã hội càng không phải người mua. Một cộng đồng lớn trên mạng thường chỉ chuyển thành một phần nhỏ người mua sách, và phần nhỏ đó nhỏ hơn bạn nghĩ.
Mở đặt trước trước khi in là cách tốt nhất để có con số thật. Nó không chỉ cho bạn tiền để in, mà cho bạn dữ liệu về việc ai thật sự mở ví.
Mình từng thấy một anh viết sách về chạy bộ, nhóm chạy trên mạng rất đông, nên in số lượng lớn. Đợt đặt trước chỉ bằng một phần nhỏ kỳ vọng. Nếu anh mở đặt trước trước khi chốt số in, chị đã in ít đi rất nhiều.
Kênh phân phối cần bao nhiêu sách?
Nếu sách vào nhà sách theo hình thức ký gửi, mỗi điểm bán cần có vài cuốn trên kệ để sách được thấy. Nhân số điểm với số cuốn mỗi điểm, bạn sẽ ra một con số đáng kể, và phần lớn số đó chưa phải là đã bán. Nó là sách đang nằm chờ, và có thể bị trả về sau một thời gian.
Nên phân biệt sách để bán và sách để phủ. Sách để phủ là chi phí cho việc có mặt, và bạn phải sẵn sàng nhận lại một phần.
Nếu bạn chủ yếu bán trực tuyến hoặc bán thẳng tại các buổi nói chuyện, nhu cầu phủ kệ gần như không có. Bạn có thể in ít hơn nhiều và in thêm theo nhịp bán.
Hãy cộng thêm sách tặng: người đọc thử, người giúp đỡ, người điểm sách, sách nộp cho nhà xuất bản và các nơi theo quy định. Phần này thường bị quên, và khi cộng lại nó không hề nhỏ.
Cái giá thật của tồn kho
Sách chiếm chỗ. Một lô sách vài nghìn cuốn có thể chiếm cả một góc phòng hay một nhà kho nhỏ. Nếu thuê kho, bạn trả tiền thuê hàng tháng cho những cuốn chưa bán.
Sách sợ ẩm. Ở khí hậu nồm ẩm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, sách để lâu không kê cao, không thông gió có thể ố vàng, cong bìa, mốc. Sách hỏng thì không bán được và cũng không tặng được.
Sách còn chiếm tiền. Số tiền in nằm im trong những thùng giấy, không dùng được cho việc khác như quảng bá, làm sách tiếp theo.
Và tồn kho chiếm cả tinh thần. Nhiều tác giả kể rằng nhìn chồng sách chưa bán mỗi ngày làm họ nản tới mức không muốn viết cuốn thứ hai. Đó là cái giá không ai tính trong bảng báo giá.
Hết sách thì sao, in thêm có dễ không?
In thêm thường nhanh hơn lần đầu, vì tệp đã sẵn, nhà in đã quen. Nhưng vẫn cần thời gian chạy máy, và vẫn cần làm thủ tục với nhà xuất bản cho lần in thêm. Hãy hỏi nhà xuất bản từ đầu quy trình in thêm của họ, để biết nếu hết sách thì bao lâu có sách mới.
Hết sách trong thời gian ngắn là tín hiệu tốt, và lần in thêm là cơ hội sửa những lỗi nhỏ người đọc đã chỉ ra. Nếu sửa nội dung đáng kể, đó có thể là một lần tái bản với thủ tục riêng.
Cái hại của hết sách là mất đà. Nếu người đọc tìm không thấy sách vài tuần, một phần họ sẽ quên. Vì vậy hãy theo dõi nhịp bán và đặt in thêm khi sách còn khoảng vài tuần bán.
Nếu phải chọn giữa hai rủi ro, mình thường nghiêng về in vừa phải và sẵn sàng in thêm. Với bạn, điều nào khó chịu hơn: một người đọc phải chờ vài tuần, hay một thùng sách chờ bạn vài năm?
Câu hỏi thường gặp
Sách tự xuất bản lần đầu thường in bao nhiêu cuốn?
Không có con số chung, vì nó phụ thuộc vào cộng đồng người đọc, kênh bán và ngân sách của bạn. Hãy tính từ số người chắc chắn mua và nhu cầu thật của kênh phân phối, rồi hỏi nhà in báo giá ở vài mốc để so.
Có nên in nhiều vì đơn giá rẻ hơn không?
Chỉ khi bạn khá chắc sẽ bán được số đó trong thời gian hợp lý. Nếu không, số tiền tiết kiệm trên đơn giá sẽ bị tồn kho và sách hỏng ăn mất. Hãy nhìn tổng tiền bỏ ra và số sách thật sự bán được.
Làm sao bảo quản sách tồn kho không bị ẩm mốc?
Kê thùng sách cao khỏi sàn, tránh sát tường ẩm, để nơi thoáng khí, tránh nắng trực tiếp. Mùa nồm có thể cần máy hút ẩm. Kiểm tra định kỳ vài thùng để phát hiện sớm.
In thêm sách có cần làm lại thủ tục không?
Thường vẫn cần làm việc với nhà xuất bản cho lần in thêm, dù không sửa nội dung. Thủ tục cụ thể mỗi trường hợp có thể khác, nên hãy hỏi nhà xuất bản từ khi in lần đầu.
Sách bị nhà sách trả về thì làm gì?
Kiểm tra tình trạng, cuốn nào còn tốt thì đưa vào kênh khác như bán trực tuyến, bán tại sự kiện. Cuốn bị hỏng nhẹ có thể bán giảm giá hoặc tặng thư viện. Lần sau nên điều chỉnh số sách phủ kệ cho sát hơn.
