Thư viện, trường học và doanh nghiệp mua sách theo kế hoạch và ngân sách, qua một quy trình mua sắm có báo giá, hoá đơn, danh mục rõ ràng. Muốn bán được cho họ, sách phải có thông tin xuất bản đầy đủ, hợp với người dùng cụ thể của họ, và bạn phải có mặt đúng lúc họ đang lên kế hoạch mua.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Hành. Người làm sách thường nghĩ về người đọc cá nhân. Nhưng có những đơn hàng một lần bằng cả tháng bán lẻ, đến từ những người mua không phải để đọc cho mình. Tập này mình kể về kênh bán cho tổ chức, một kênh chậm, nhiều giấy tờ, nhưng rất ổn định khi đã quen.
Thư viện và trường học mua sách thế nào?
Thư viện công cộng, thư viện trường học, thư viện của các viện, trường đại học thường có ngân sách bổ sung sách theo năm. Họ lên danh mục, lấy báo giá, rồi mua theo quy trình mua sắm của đơn vị.
Nhiều thư viện mua qua các nhà cung cấp quen, những đơn vị chuyên cung cấp sách cho thư viện, có sẵn danh mục của nhiều nhà xuất bản. Sách của bạn có mặt trong danh mục của những đơn vị này thì dễ được chọn hơn.
Thư viện cần sách có đủ thông tin để biên mục: nhà xuất bản, mã số sách, năm xuất bản, số trang, khổ sách. Sách thiếu thông tin rất khó vào thư viện.
Trường học còn cân nhắc nội dung có phù hợp lứa tuổi, có hỗ trợ việc dạy và học không. Một cuốn sách thiếu nhi được giáo viên dùng trong giờ đọc là cuốn thư viện trường muốn có.
Chào sách đúng lúc và đúng người
Thời điểm quan trọng hơn lời chào. Nhiều trường lên kế hoạch cho năm học mới từ trước khai giảng. Nhiều đơn vị làm kế hoạch ngân sách vào cuối năm. Chào sách khi ngân sách đã dùng hết thì dù sách hay cũng phải chờ năm sau.
Người nên gặp thường là thủ thư, cán bộ phụ trách thư viện, hoặc giáo viên tổ chuyên môn đề xuất sách. Họ là người hiểu nhu cầu và có tiếng nói trong việc chọn.
Hãy chuẩn bị một bộ giới thiệu gọn: bìa, tóm tắt, thông tin xuất bản, sách hợp với ai, dùng vào việc gì, vài trang mẫu. Tặng một cuốn cho thư viện để họ đọc thử thường mở cửa tốt hơn mọi tờ giới thiệu.
Và luôn làm việc minh bạch, đúng quy trình mua sắm của họ. Một quan hệ dựa trên sách tốt và giấy tờ sạch mới là quan hệ lâu dài.
Doanh nghiệp mua sách để làm gì?
Doanh nghiệp mua sách để tặng khách hàng, đối tác dịp cuối năm, tặng nhân viên trong chương trình đào tạo, hoặc làm tài liệu cho người mới vào công ty. Sách về quản lý, kỹ năng, văn hoá, ẩm thực, và sách về chính ngành của họ thường được chọn.
Người quyết định thường là phòng nhân sự, phòng đào tạo, hoặc ban lãnh đạo. Họ không mua theo danh mục như thư viện, mà mua vì một cuốn sách hợp với thông điệp họ muốn gửi.
Đơn hàng doanh nghiệp thường cần báo giá có chiết khấu theo số lượng, hoá đơn, giao hàng một lần, có khi gói quà. Hãy chuẩn bị sẵn khả năng đáp ứng trước khi chào, vì doanh nghiệp thường cần nhanh.
Một cách tiếp cận hiệu quả là qua chính người đọc của bạn. Một người đọc làm quản lý thích cuốn sách có thể là người đề xuất mua cho cả phòng.
Ấn bản riêng cho doanh nghiệp: làm được gì?
Với đơn hàng lớn, doanh nghiệp có khi muốn sách có dấu ấn riêng: một trang lời chào của lãnh đạo, logo trên bìa áo rời, hộp quà đặc biệt.
Những thay đổi bên trong sách, như thêm trang lời chào, có thể liên quan tới nội dung đã được duyệt xuất bản, nên phải hỏi nhà xuất bản trước. Những thứ bên ngoài như bìa áo rời, hộp, thiệp kèm thường đơn giản hơn.
Hãy thoả thuận rõ bằng văn bản: số lượng, chi phí làm riêng, thời gian, quyền dùng logo của doanh nghiệp. Nếu sách qua công ty sách, cần sự đồng ý của họ.
Tác giả cũng nên cân nhắc: sách mang logo một doanh nghiệp có hợp với hình ảnh của mình không. Không phải đơn hàng lớn nào cũng đáng nhận.
Những chuyện giấy tờ cần sẵn sàng
Hoá đơn là điều kiện gần như bắt buộc với tổ chức. Nếu bạn là cá nhân tự xuất bản, hãy tìm hiểu trước cách xuất hoá đơn hợp lệ, hoặc làm việc qua một đơn vị có thể xuất hoá đơn thay.
Báo giá nên ghi rõ giá bìa, chiết khấu, thành tiền, thời gian giao, điều kiện thanh toán. Tổ chức thường thanh toán sau khi nhận hàng, theo quy trình nội bộ, nên hãy tính khoảng thời gian chờ này vào dòng tiền.
Giữ hồ sơ mỗi đơn hàng: báo giá, hợp đồng nếu có, biên bản giao nhận, hoá đơn. Tổ chức có thể quay lại mua lần sau, và hồ sơ gọn gàng làm lần sau nhanh hơn.
Kênh tổ chức không ồn ào, không ai chụp ảnh đăng lên, nhưng sách vào thư viện sẽ được đọc bởi nhiều thế hệ người mượn. Có thư viện nào mà bạn mong sách của mình được nằm trên kệ không?
Câu hỏi thường gặp
Sách tự xuất bản có bán được cho thư viện không?
Có thể, nếu sách có thông tin xuất bản đầy đủ và phù hợp với nhu cầu của thư viện. Làm việc qua nhà cung cấp sách cho thư viện hoặc tặng sách để thư viện biết tới là những cách thường dùng.
Bán sách cho trường học cần giấy tờ gì?
Thường cần báo giá, hoá đơn hợp lệ và thông tin xuất bản của sách. Một số trường có quy trình mua sắm riêng. Hãy hỏi trực tiếp bộ phận phụ trách để chuẩn bị đúng.
Doanh nghiệp mua sách số lượng lớn có được giảm giá không?
Thường có chiết khấu theo số lượng, mức cụ thể tuỳ người bán và đơn hàng. Hãy tính kỹ để chiết khấu vẫn bù được chi phí, nhất là khi có yêu cầu gói quà hay làm ấn bản riêng.
Có thể in thêm trang lời chào của doanh nghiệp vào sách không?
Có thể, nhưng thay đổi bên trong sách liên quan tới nội dung đã duyệt, nên cần hỏi nhà xuất bản trước. Các phần bên ngoài như bìa áo, hộp, thiệp kèm thường dễ làm hơn.
Tặng sách cho thư viện có ích gì cho tác giả?
Sách được nhiều người mượn đọc, có thể tạo ra người đọc mới tìm mua sách khác của bạn. Thư viện biết tới sách cũng dễ cân nhắc mua thêm hoặc mua các cuốn sau.
