Một buổi ra mắt sách tốt thường nhỏ vừa đủ, có một người dẫn biết hỏi chuyện thay vì để tác giả đọc diễn văn, có một đoạn đọc trích ngắn, một phần hỏi đáp thật, và một góc bán sách, ký tặng gọn gàng. Mục tiêu là để người tới về nhà với cuốn sách trong tay và một câu chuyện để kể lại cho người khác.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Hành. Buổi ra mắt là lúc tác giả gặp người đọc bằng xương bằng thịt. Nó có thể là một buổi tối ấm áp mà ai cũng nhớ, hoặc một buổi lễ dài dòng mà người ta chỉ chờ tới lúc ra về. Tập này mình kể những điều làm nên khác biệt.
Buổi ra mắt để làm gì?
Trước khi chọn địa điểm, hãy chọn mục tiêu. Bán được sách tại chỗ. Được báo chí và người có tiếng nói biết tới. Cảm ơn những người đã giúp. Gặp người đọc để lắng nghe. Mỗi mục tiêu dẫn tới một kiểu buổi khác nhau.
Buổi để bán sách cần người đọc mục tiêu tới đông, có góc bán thuận tiện. Buổi để truyền thông cần khách mời có tiếng nói, có tư liệu gửi sẵn. Buổi cảm ơn thì ấm cúng, nhỏ, có khi chỉ là một bữa cơm.
Cố gắng làm tất cả trong một buổi thường dẫn tới một chương trình dài, nhiều phát biểu, và không mục tiêu nào đạt trọn.
Với tác giả mới, mình hay khuyên mục tiêu là gặp và chạm được những người đọc đầu tiên. Họ sẽ là những người lan truyền cuốn sách.
Chọn địa điểm và người dẫn
Hiệu sách, quán cà phê sách, thư viện, giảng đường, không gian văn hoá đều là lựa chọn tốt. Hãy chọn nơi người đọc của bạn thấy thoải mái. Một buổi về sách nuôi dạy con hợp với không gian có chỗ cho trẻ chơi. Một buổi về sách chuyên môn hợp với giảng đường.
Chọn nơi vừa với số người thật sự tới, không phải số người đăng ký. Phòng nhỏ mà kín người thì ấm, phòng lớn mà trống một nửa thì buồn.
Người dẫn là người quan trọng nhất sau tác giả. Một người dẫn giỏi đã đọc sách, biết hỏi những câu gợi ra chuyện, biết cắt khi tác giả nói quá dài, biết mời khán giả vào cuộc. Hình thức trò chuyện giữa người dẫn và tác giả gần như luôn hay hơn tác giả đứng nói một mình.
Nếu có khách mời, hãy chọn một hai người có liên quan thật tới nội dung sách, và nói trước với họ nói trong bao lâu.
Kịch bản cho một buổi không ai buồn ngủ
Mở đầu ngắn: cảm ơn, giới thiệu tác giả và người dẫn. Rồi vào phần trò chuyện, nơi người dẫn hỏi tác giả về cuốn sách: vì sao viết, viết thế nào, điều gì khó nhất.
Chèn một đoạn đọc trích ngắn, chọn đoạn tự đứng được mà không cần biết phần trước, và đọc được trong vài phút. Tác giả đọc hay nhờ người có giọng tốt đọc đều được, miễn là đã tập trước.
Dành nhiều thời gian cho hỏi đáp. Người đến muốn được hỏi. Nếu lúc đầu chưa ai dám hỏi, người dẫn có thể chuẩn bị sẵn vài câu, hoặc mời một người quen phá băng.
Kết thúc đúng giờ, rồi chuyển sang ký tặng. Một buổi ra mắt dài vừa phải, kết thúc khi người ta còn muốn nghe thêm, tốt hơn một buổi kéo dài tới khi ai cũng mệt.
Bán sách và ký tặng tại chỗ
Góc bán sách nên ở gần lối ra, có người phụ trách riêng, không phải tác giả. Chuẩn bị đủ sách, tiền lẻ, mã chuyển khoản in sẵn, và cách ghi lại đơn.
Khi ký tặng, hàng người có thể dài. Hãy chuẩn bị một người đứng cạnh hỏi trước tên người nhận và viết lên một mảnh giấy, để tác giả không phải hỏi lại và viết sai tên. Chi tiết nhỏ này làm hàng đi nhanh hơn nhiều và tránh những lời đề tặng sai chính tả.
Nếu buổi ở nhà sách, hãy thoả thuận trước ai bán sách, chia doanh thu thế nào. Nhà sách thường muốn tự bán tại chỗ của họ.
Mang theo nhiều bút cùng loại, và một câu đề tặng ngắn đã nghĩ sẵn cho những lúc bí. Ký năm mươi cuốn liền, đầu óc sẽ cạn chữ nhanh hơn bạn tưởng.
Phát trực tiếp và những việc sau buổi ra mắt
Phát trực tiếp giúp người ở xa tham gia. Nhưng hãy có người lo riêng việc này, âm thanh phải rõ, và nhớ nói với người trong phòng rằng buổi đang được phát. Ghi hình lại để dùng sau, cắt thành những đoạn ngắn chia sẻ dần.
Sau buổi, gửi lời cảm ơn tới người dẫn, khách mời, địa điểm, và những người đã tới. Gửi ảnh cho người đã tới nếu họ muốn.
Ghi lại những câu hỏi khán giả đặt ra. Chúng cho biết người đọc quan tâm điều gì, và là chất liệu tốt cho những bài chia sẻ sau.
Và đếm lại: bao nhiêu người tới, bao nhiêu cuốn bán, bao nhiêu người để lại liên lạc. Những con số đó giúp buổi sau tốt hơn. Nếu một người tới buổi ra mắt của bạn chỉ nhớ được một câu, bạn mong đó là câu gì?
Câu hỏi thường gặp
Buổi ra mắt sách nên kéo dài bao lâu?
Thường khoảng một đến hai tiếng là vừa, gồm trò chuyện, đọc trích, hỏi đáp và ký tặng. Dài hơn thì người tham gia mệt. Hãy kết thúc phần chính đúng giờ và để thời gian thoải mái cho ký tặng.
Có nên tổ chức ra mắt sách ở nhiều thành phố?
Nếu có người đọc ở nhiều nơi và ngân sách cho phép, đó là cách tốt để gặp nhiều người. Có thể bắt đầu ở một nơi, xem kết quả, rồi quyết định. Giao lưu trực tuyến cũng là lựa chọn tiết kiệm.
Có cần mời báo chí tới buổi ra mắt sách?
Nếu mục tiêu là truyền thông thì nên, và hãy gửi thông tin sách, ảnh, bản đọc trước cho họ từ sớm. Nếu mục tiêu là gặp người đọc, một buổi ấm cúng không cần báo chí vẫn rất giá trị.
Tác giả ngại nói trước đông người thì sao?
Hãy chọn hình thức trò chuyện với người dẫn thay vì tự phát biểu, chuẩn bị trước vài câu chuyện muốn kể, và tập đọc đoạn trích. Buổi nhỏ ở không gian quen thuộc cũng giúp bớt run.
Buổi ra mắt vắng người thì làm gì?
Vẫn làm hết mình với những người đã tới, vì họ là người đọc thật. Ghi hình để chia sẻ sau. Rút kinh nghiệm về thời điểm, địa điểm và cách mời. Một buổi vắng không nói lên giá trị của cuốn sách.
